Η ηφαιστειακή έκρηξη της Ύστερης Εποχής του Χαλκού που εκδηλώθηκε στην περιοχή της Σαντορίνης στο δεύτερο μισό του 17ου αι. π.Χ. άλλαξε δραστικά τη μορφή του ενιαίου συμπλέγματος της νήσου Θήρας-Θηρασίας. H Θηρασία αποκόπηκε από τον ηφαιστειακό κώνο της Σαντορίνης, ενώ με την απόθεση των προϊόντων της έκρηξης το ανάγλυφο και η ακτογραμμή της νήσου άλλαξαν δραστικά.

Η έρευνα της Θηρασίας, στο πλαίσιο του προγράμματος «Διαχρονικοί νησιωτικοί πολιτισμοί: η περίπτωση της Θηρασίας» (http://therasiaproject.web.auth.gr/), εκκινώντας από ένα άγνωστο ουσιαστικά τοπίο, αποσκοπούσε σε μια συνολική ιστορία της Θηρασίας. Στην έρευνα επιφανείας, που αποτέλεσε τον πυρήνα της αρχαιολογικής έρευνας στο διάστημα 2007-2011, προστέθηκε στο πλαίσιο προγράμματος ΘΑΛΗΣ η γεωφυσική έρευνα από το Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών, και από το 2014 η ανασκαφή σε επιλεγμένες προϊστορικές θέσεις της νήσου.

Η αρχαιολογική έρευνα της Προϊστορικής Θηρασίας διεξάγεται από το Τμήμα Ιστορίας του Ιονίου Πανεπιστημίου και τον Τομέα Ιστορίας-Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης , σε συνεργασία με την Εφορεία Κυκλάδων. Εντάσσεται στο πλαίσιο εγκεκριμένου τριετούς προγράμματος έρευνας, όπως προβλέπεται από την Υ.Α. ΥΠΠΟΑ/ΓΔΑΠΚ/ΔΙΠΚΑ/ΤΕΞΕΙΟΔΘ/37038/288/14-7-2014, υπό την διεύθυνση της ομότιμης καθηγήτριας του Πανεπιστημίου Κρήτης κ. Ι. Τζαχίλη και του αναπληρωτή Καθηγητή του Ιονίου Πανεπιστημίου Κ. Σμπόνια.

Ανασκαφικές τομές στην Θέση ‘Μονή Κοίμησης’

Πρόκειται για έναν φύση οχυρό οικισμό της Πρώιμης και Μέσης Εποχής του Χαλκού που απλώνεται στις αναβαθμίδες της απότομης πλαγιάς στο νότιο άκρο της Θηρασίας. Από τον αρχικό οικισμό σώζεται μέρος της εγκατάστασης στα ανώτερα άνδηρα της καλντέρας, καθώς το μεγαλύτερο μέρος του οικισμού είχε κατακρημνισθεί κατά την μινωική έκρηξη. Οι δοκιμαστικές τομές και η μελέτη του υλικού στόχο έχουν να αναδείξουν τις σχέσεις του οικισμού με την υπόλοιπη Θήρα και το Ακρωτήρι και να εντάξουν τη Θηρασία στο δίκτυο των οχυρών οικισμών των Κυκλάδων. Λόγω της θέσης του οικισμού στο νότιο άκρο της Θηρασίας, η γεωλογική έρευνα από τον Γ. Βουγιουκαλάκη φωτίζει επίσης την εικόνα της εκρηξιακής βύθισης και τη δημιουργία και τα όρια της καλντέρας.

Ανακαφικές τομές στα ορυχεία Αλαφούζου-θέση Φουκέ.

Στη θέση αυτή είχε ανασκαφεί το 1867 από τον Γάλλο γεωλόγο Φερδινάνδο Φουκέ κτήριο της Ύστερης Εποχής του Χαλκού. Η θέση του κτηρίου έχει ταυτιστεί στη μελέτη της Ι. Τζαχίλη, Οι αρχές της Αιγαιακής Προϊστορίας. Οι ανασκαφές στη Θήρα και τη Θηρασία τον 19ο αι., Αθήνα 2006. Στόχος της έρευνας είναι η εξακρίβωση της κάτοψης του κτιρίου και του προσανατολισμού των σχεδίων του 1807.

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ Δήμος Θήρας
Iνστιτούτο Αιγαιακής Προϊστορίας (INSTAP)
Ιόνιο Πανεπιστήμιο